I SUDSKI SISTEM U BOSNI I HERCEGOVINI

 

           Na nivou Bosne i Hercegovine postoje dva suda – Ustavni sud Bosne i Hercegovine i Sud Bosne i Hercegovine.

            Ustavni sud Bosne i Hercegovine uspostavljen je na osnovu Ustava Bosne i Hercegovine i ima apelacionu nadležnost po pitanjima koja proizađu iz presuda entitetskih sudova u Bosni i Hercegovini i na određeni način moglo bi se reći preuzima ulogu Vrhovnog suda Bosne i Hercegovine, a radi na osnovu Pravila.

            Sud Bosne i Hercegovine osnovan je na osnovu Zakona o sudu Bosne i Hercegovine koji je nametnuo visoki predstavnik u novembru mjesecu 2000. godine, a nakon toga Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine je ovaj zakon usvojila u istovjetnom tekstu, koji je objavljen u „Službenom glasniku BiH“, broj 16/02. U maju mjesecu 2002. godine imenovane su prve sudije ovog suda.  Za Sud BiH u odnosu  na sudove entiteta se može reći da je to specijalni sud sa tačno određenim nadležnostima u krivičnim, građanskim i upravnim oblastima. Ovaj sud nije nadređen sudovima entiteta, pa otuda proizlazi da u odnosu na sudove entiteta nije viši po hijerarhiji.

II SUDSKI SISTEM U REPUBLICI SRPSKOJ

 

           Ustavom Republike Srpske u članu 69. utvrđena je podjela vlasti na zakonodavnu, izvršnu i sudsku vlast. Važno je napomenuti da su Ustavom Republike Srpske predviđena sva bitna načela organizacije sudske vlasti, a precizirani su osnivanje, nadležnost, organizacija i postupak pred sudovima, pa su tako zastupljeni svi neophodni principi u pravno demokratskim uređenim državama. Ustavom Republike Srpske u članu 68. tačka 10. zamjenjenog amandmanom XXXII utvrđeno je da Republika Srpska ima zakonodavna ovlaštenja da uređuje organizaciju, nadležnost i rad državnih organa, u što svakako spada i pravosuđe.

            Prema Zakonu o sudovima u Republici Srpskoj („Službeni glasnik RS“, broj 111/04 i 115/04), sudsku vlast u Republici Srpskoj vrše sudovi koji su samostalni i nezavisni od zakonodavne i izvršne vlasti i u svom radu postupaju nepristrasno, blagovremeno i efikasno. Niko ne smije uticati na nezavisnost i nepristranost sudija pri odlučivanju u predmetima koji su im dodjeljeni.

            Sudovi se osnivaju u ukidaju zakonom, a štite prava i slobode zajamčene ustavima Bosne i Hercegovine i Republike Srpske i zakonima, te obezbjeđuju ustavnost i  zakonitost.

            Sudsku odluku može preispitati samo nadležan sud povodom pravnih lijekova u postupku propisanom ustavom ili zakonom, (zakonska procedura preispitivanja sudskih odluka). Odluke sudova u Bosni i Hercegovini su obavezujuće na teritoriji Republike Srpske.

            Rad sudova je javan, ako nije drugačije određeno zakonom. Transparentnost rada suda obezbjeđena je javnim raspravljanjem pred sudovima, objavljivanjem sastava suda, davanjem obavještenja javnosti o toku sudskog postupka, pod uslovima predviđenim zakonom. Transparentnost se može ostvariti i objavljivanjem sudskih odluka i drugih informacija od interesa za javnost.

Sudovi sude u vijećima sudija, kao i u vijećima sudija i sudija porotnika. Sastav vijeća određuje se posebnim zakonima, a isto tako određeno je u kojim stvarima sudi sudija pojedinac.

            Službeni jezici koji se koriste u sudovima su jezik srpskog, jezik bošnjačkog i jezik hrvatskog naroda, a službena pisma su ćirilica i latinica. Sud vodi postupak i donosi odluke na jeziku kojim se služi sudija u postupku, ili jeziku koji odredi predsjednik vijeća, s tim što će se na zahtjev stranke obezbjediti prevod odluke suda na jeziku kojim se stranka služi u postupku i to u krivičnom postupku na trošak suda,

a u ostalim postupcima na trošak stranke. Stranke mogu pismena upućivati sudu na bilo kojem od službenih jezika.

            Sudije i radnici suda ne smiju ispoljavati bilo kakvu vjersku, političku, nacionalnu, ili drugu pripadnost za vrijeme obavljanja službenih dužnosti. Oznake vjerske, političke, nacionalne, ili druge pripadnosti ne smiju se isticati na sudskoj zgradi, ili u poslovanjima suda.

            Sudovi u Bosni i Hercegovini pružaju međusobnu pravnu pomoć u predmetima iz svoje nadležnosti u skladu sa zakonom. Državni organi i pravna lica koja vrše javna ovlaštenja, dužni su da sudovima na njihov zahtjev blagovremeno dostave spise, isprave i druge podatke potrebne za vođenje sudskog postupka.

            Sudovi pružaju međunarodnu pravnu pomoć u skladu sa međunarodnim aktima ili po osnovu načela raciprociteta.